Działania profilaktyczne (zapobiegawcze)

Profilaktyka „to proces, który wspiera człowieka w prawidłowym rozwoju i zdrowym życiu"

(Z. B. Gaś, 2003)

Szkoła stanowi ważne miejsce w systemie działań profilaktycznych. Współczesne podejście do profilaktyki zakłada,

że u podstaw przejawianych przez dzieci i młodzie zachowań ryzykownych leżą te same lub podobne motywy.

Zachowania te służą:

-       zaspokojeniu najważniejszych potrzeb psychicznych (miłości, akceptacji, uznania, bezpieczeństwa, przynależności);

-         realizacji ważnych zadań rozwojowych (np. określeniu własnej tożsamości, uzyskaniu niezależności od dorosłych)

-         radzeniu sobie z przeżywanymi trudnościami życiowymi (redukcji lęku i frustracji).

Zachowanie młodego człowieka zależy od jego indywidualnych cech oraz od czynników występujących w środowisku. Mogą one mieć charakter chroniący (czynniki chroniące) lub zwiększający możliwość podjęcia określonego zachowania (czynniki ryzyka).

Do czynników chroniących należą:

-         silna więź emocjonalna z rodzicami,

-         zainteresowanie nauką szkolną,

-         regularne praktyki religijne,

-         poszanowanie prawa, norm, wartości i autorytetów społecznych,

-         przynależność do pozytywnej grupy.

Prawdopodobieństwo podjęcia zachowania ryzykownego jest tym większe, im więcej występuje czynników ryzyka, im bardziej są one szkodliwe, im dłużej trwa ich działanie.

Czynniki ryzyka to cechy, sytuacje, warunki sprzyjające powstawaniu zachowań ryzykownych, np.:

-         wysoki poziom lęku i niepokoju, - niska samoocena,

-         niedojrzałość emocjonalna i społeczna, - słaba kontrola wewnętrzna,

-         nierealistyczne oczekiwania wobec siebie i otoczenia,

-         brak zainteresowania nauką szkolną

-         zaburzona więź z rodzicami,

-         nieprawidłowa struktura rodziny.

Skuteczne działania profilaktyczne powinny koncentrować się na wzmacnianiu czynników chroniących i eliminowaniu lub osłabianiu czynników ryzyka. Działania te powinny być adresowane do całego środowiska szkolnego, tj. uczniów, rodziców, nauczycieli oraz innych osób zatrudnionych w szkole.

Działania profilaktyczne adresowane do dzieci i młodzieży można realizować na trzech poziomach.

Profilaktyka pierwszorzędowa skierowana jest do grup niskiego ryzyka. Działaniami obejmuje się szerokie, niezdiagnozowane populacje. Profilaktyka pierwszorzędowa ma dwa cele: promocję zdrowego stylu życia oraz opóźnienie wieku inicjacji.

Profilaktyka drugorzędowa adresowana jest do grup podwyższonego ryzyka. Celem działań jest ograniczenie głębokości

i czasu trwania dysfunkcji, umożliwienie wycofania się z zachowań ryzykowanych (np. poradnictwo rodzinne i indywidualne, socjoterapia).

Profilaktyka trzeciorzędowa adresowana jest do grup wysokiego ryzyka. Ma ona na celu przeciwdziałanie pogłębianiu się procesu chorobowego i degradacji społecznej oraz umożliwienie powrotu do normalnego życia w społeczeństwie.

Jest to głównie leczenie, rehabilitacja i resocjalizacja.

Realizatorami działań w profilaktyce pierwszorzędowej są przede wszystkim nauczyciele wspierani przez psychologów, pedagogów i innych specjalistów, a terenem działań jest głównie szkoła. W profilaktyce drugorzędowej realizatorami są głównie specjaliści: psychologowie, pedagodzy, socjoterapeuci, trenerzy.

Działania prowadzone są najczęściej w formie zajęć specjalistycznych w szkołach, świetlicach socjoterapeutycznych

i profilaktyczno - wychowawczych, poradniach psychologiczno -pedagogicznych i poradniach specjalistycznych.

W profilaktyce trzeciorzędowej realizatorami programów są przede wszystkim lekarze specjaliści, psychologowie, psychoterapeuci, pracownicy socjalni, specjaliści z zakresu resocjalizacji. Na wszystkich poziomach profilaktyki stosuje się strategie odpowiednie do wieku, rodzaju problemów i stopnia zagrożenia.

 

Dodatkowe informacje:

http://www.sciaga.pl/tekst/56200-57-efektywnosc_dzialan_profilaktycznych

http://www.wychowawca.pl/miesiecznik/10_118/05.htm

http://szkolnictwo.pl/index.php?id=PU5249

 

 
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Marklowicach, Powered by Joomla!; Joomla templates by SG web hosting